مقدمه
با پیشرفت صنعت امروزه ، به الکتروموتورها در همه اندازه ها وبا ویژگی ها و قابلیت های گسترده نیاز است.با توجه به کاربرد الکتروموتورها، شرایط نصب متفاوتی دارند. برخی برای نصب عمودی طراحی و ساخته شده اند که با نام الکتروموتور عمودی یا الکتروموتور عمود نصب معرفی می شوند و برخی برای استفاده افقی طراحی شده اند.
به این دلیل، الکتروموتورها در طراحی، نصب، بهره برداری و همچنین نگهداری می توانند متفاوت باشد. رعایت نکردن اصول مهم نصب و راه اندازی به خصوص در مورد الکترموتور عمودی می تواند منجر به مشکلات عملیاتی جدی شوند.
به عنوان مثال اگر از یک الکتروموتور که قابلیت نصب عمودی را ندارد، در جایی غیر حالت افقی نصب موجب آسیب جبران ناپذیری به الکتروموتور و تجهیز متصل به آن می شود.
برای انتخاب یک الکتروموتور مناسب هم زمان چندین پارامتر نظیر دور، توان، نحوه نصب، جنس بدنه، پایه دار یا فلنج دار بودن و … باید مورد توجه قرار بگیرید.
معمولا سازنده این الکتروموتورها بر روی پلاک علامت V به معنی Vertical یا همان عمودی را نوشته تا مشخص شود که شرایط کاری الکتروموتور در حالت عمودی طراحی شده است.

اجزای الکتروموتور عمودی
الکتروموتورها فارغ از نوع نصب، حالت افقی یا عمودی،از اجزای مختلفی تشکیل شده اند اجزای اصلی الکتروموتور شامل موارد زیر می شود:
دینام عمود شامل اجزای :
انتخاب بلبرینگ های کف گرد برای الکتروموتور عمودی بر اساس نیروی وارده است، که می تواند ۱۰ تا ۱۰۰۰ برابر نیروی محوری یک الکتروموتور افقی معمولی را تحمل کند.
الکتروموتور عمود نصب
یک الکتروموتور عمودی از جنبه الکتریکی مشابه نوع افقی آن است اما از جنبه مکانیکی به دلیل نحوه نصب، الزامات مدیریت حرارتی و …. متفاوت ساخته می شوند.
الکتروموتورهای عمود نصب می تواند در محیط هایی با فشار بالا و گشتاور متغیر به محور بدون صدمات فیزیکی مورد استفاده قرار گیرد.
برخی از تفاوت های موجود در طراحی ممکن است در ساختار خارجی برای استاتور وجود داشته باشد، زیرا بارگذاری جرمی، از یک بارگذاری شعاعی (برای نصب افقی) به یک بارگذاری محوری (برای نصب عمودی) تغییر می کند.
توان الکتروموتورهای عمودی بین 0.018 کیلووات تا 280 کیلووات ( 0.025 تا 375 اسب بخار) است.
به دلیل وجود سیم پیچی که از عایق حرارتی درجه F استفاده می شود، تحمل دمایی این نوع الکتروموتورها 52 درجه سانتی گراد است.
نکته دیگر در مورد الکتروموتور عمود نصب این بوده که جهت چرخش آن پاد ساعت گرد بوده که تغییر جای دو فاز سبب تغییر جهت چرخش می شود.
از دیگر قابلیت های الکتروموتور عمود نصب می توان به توانایی افزایش ظرفیت کف گرد الکتروموتور اشاره کرد.
این نوع الکتروموتورها نسبت به الکتروموتورهای افقی آلودگی صوتی پایین تری دارند و در محل هایی که با کمبود فضا مواجه هستید الکتروموتورهای عمودی انتخاب خوبی هستند.
الکتروموتور عمود نصب شامل دو دسته 445 و 493 هست که روش افزایش ظرفیت این دو دسته به شرح زیر است:
الکتروموتور عمودی عمدتا در پمپ ها و سایر کاربردها با اینرسی کم و گشتاور متغیر استفاده می شوند.
موتور عمود نصب چون که در یک محور بارگذاری کرده و گشتاور تولیدی را مصرف می کنند به صورت مستقیم به تجهیزات وصل می شوند، این نوع الکتروموتور منحصراً در حالت عمودی بر پایه فلنج خود نصب می شوند.
پایه باید با شفت عمود بر آن کمترین لنگی را داشته باشد.این امر در الکتروموتورهایی با شفت میان تهی مهم است زیرا یک شفت غیر عمود می تواند یاتاقان کف گرد بالا را به تقریبی از بین ببرد.
الکتروموتور عمود نصب دارای یک بلبرینگ کف گرد به همراه بلبرینگ راهنما است. انتخاب بلبرینگ کف گرد بر اساس بار با متغییرهای موجود برای حمل بارهای 1000 تا 10 برابر بار محوری یک الکتروموتور معمولی انجام می شود.
طراحی الکتروموتور عمودی به گونه ای است که می تواند تحمل بارهای زیاد در جهت محور شفت داشته باشد، اما میزان تحمل در جهت شعاعی پایین است.
انتظار نمی رود که بلبرینگ راهنما در حین کار معمولی بار قابل توجهی را تحمل کند. در محاسبه عمر بلبرینگ، تعیین بار واقعی بر روی بلبرینگ دشوار است. اگر محاسبه یا بار رانش نادرست باشد امکان خرابی زودتر از موعد وجود دارد.
بلبرینگ راهنما: عملکرد بلبرینگ راهنما این گونه است که انتهای پایین محور موتور را نگه دارد و در برابر رانش لحظه ای مقاومت می کند. بلبرینگ راهنما معمولاً یک بلبرینگ شیار عمیق است و معمولاً با گریس روغن کاری می شود. در حالت عادی، تحت بار کم یا بدون بار است.
بلبرینگ کف گرد: معمولاً در بالای الکتروموتور عمودی قرار دارد، ممکن است از یک یا چند بلبرینگ تماس زاویه ای تشکیل شده باشد. بار محوری اعمال شده توسط پمپ، نوع و تعداد بلبرینگ های مورد استفاده را تعیین می کند.
بلبرینگ های تماس زاویه ای: رایج ترین بلبرینگ های نیرو محوری در موتورهای عمودی هستند. یک بلبرینگ برای بارهای محوری معمولی استفاده می شود(دسته 445 الکتروموتورهای عمودنصب).
دو بلبرینگ را می توان پشت سر هم برای 175 درصد بار محوری معمولی استفاده کرد (مطابق شکل زیر، دسته 493 الکتروموتورهای عمودنصب)، و سه بلبرینگ را می توان برای 250 درصد بارمحوری معمولی روی هم قرار داد.
(توجه داشته باشید که استفاده از دو بلبرینگ پشت سر هم ظرفیت تحمل بار محوری را دو برابر نمی کند.)
رولبرینگ کروی: زمانی استفاده می شوند که بارهای محوری بالا اعمال شود. بارهای محوری بالا در چاه های بسیار عمیق رایج است، جایی که ستون آب، محور پمپ و نیروی اعمال شده برای حرکت آب می تواند چندین هزار پوند باشد. رولبرینگ های کروی می توانند 300 درصد یا حتی 500 درصد بار محوری معمولی را تحمل کنند.
خرابی زودرس بلبرینگ در یک موتور عمودی اغلب به دلیل استفاده اشتباه و یا غلط روغن از طرف کارکنان تعمیر و نگهداری است. انتخاب روغن بر اساس عوامل متعددی از جمله دما، قرار گرفتن در معرض رطوبت یا سایر آلودگی ها ، سرعت الکتروموتور و نوع بلبرینگ است.
بهترین کار این است که به توصیه های سازنده الکتروموتور عمل کرد، بسیاری از آنها شامل دستورالعمل های روغن کاری مجدد بر روی یک پلاک بوده که به طور مستقیم بر روی الکتروموتورهای عمودی بزرگتر نصب شده است.
قبل از جایگزینی دستورالعمل ها و خطر خرابی پیش از موعد ، ارتباط با سازنده مهم است. به عنوان مثال ، هنگام روغن کاری بلبرینگ های هیدرودینامیکی ، تغییر ویسکوزیته روغن اغلب اشتباه است.
راه اندازی الکتروموتور عمود نصب
برای روغنی کاری بلبرینگ ها، مقدار روان کننده بسیار مهم است چون که مقدار روغن تاثیر متقیمی بر عملکرد الکتروموتور در زمان راه اندازی دارد.
خشک بودن و حرکت کند الکتروموتور در زمان راه اندازی بدلیل کم بودن روغن بوده که در ادامه با افزایش حرارت الکتروموتور ممکن است سبب سوختن موتور می شود.
مسئله مهم دیگر این است که در زمان سرد بودن الکتروموتور اندازه گیری روغن انجام شود. ضمنا توجه داشته باشید که الکتروموتور عمود نصب باید در زیر بار روشن شده و اگر به صورت بی بار راه اندازی شود به بلبرینگ ها و قسمت های دیگر آسیب می زند.
الکتروموتور عمود نصب می تواند ارتعاش بیشتری را نسبت به موتورهای افقی تجربه کنند. دلیل این امر این است که موتورهای افقی و پایه دار به صورت محکم بر روی یک سطح سخت پیچ می شوند.
در موتورهای عمودی فقط قسمت پایینی به فلنج متصل می شود،در حالی که قسمت بالایی بدون نگهدارنده باقی می ماند و آزاد است. بیشتر مشکلات ارتعاشی الکتروموتور عمود نصب شامل رزونانس سیستم است.
با توجه به همین مسئله انتخاب تجهیزات در یک سسیتم شامل الکتروموتور عمود نصب باید به شکلی باشد که بدون بروز مشکل در اثر لرزش، الکتروموتور عملکرد خوبی داشته باشد. در این مورد ، “سیستم” شامل الکتروموتور ، سر پمپ و پایه است.
نصب صحیح پمپ به اندازه نصب الکتروموتور روی سر پمپ اهمیت دارد. موتورهای عمودی گاهی صدا را منعکس می کنند. تفاوت سطح سر و صدا لزوماً به موقعیت نصب مربوط نمی شود.
گاهی صدا را از سازه های سقفی یا سقف منعکس می کنند.
الکتروموتورهای عمودی را می توان به طور کلی بر اساس نوع شفت توپر یا توخالی طبقه بندی کرد. در مدل های توپر پمپ در انتهای پایین الکتروموتور متصل می شوند.
این نوع اتصال در پمپ ها و مخازن کم عمق بیشتر از کاربردهای چاه عمیق رایج است.
در الکتروموتورهایی که دارای شفت توخالی هستند، سر پمپ از شفت الکتروموتور عبور می کند و در بالای موتور کوپل می شود.
اگرچه این نوع الکتروموتورهای عمودی معمولاً در پمپ های چاه عمیق استفاده می شود. موتورهای شفت توخالی معمولا زمانی که قابلیت تنظیم آسان مزیت باشد، استفاده می شوند.
الکتروموتورهای عمودی بر اساس بار محوری نیز طبقه بندی می شوند: بارمعمولی، بار زیاد یا خطی. از جدول سرعت موتور و توان موتور می توان بارهای محوری معمولی را محاسبه کرد.
بار محوری بالا مضربی از بار محوری معمولی است برای مثال، 175 درصد، 250 درصد یا 300 درصد بار معمولی. موتورهای پمپ خطی کمی متفاوت هستند، زیرا پمپ “در خط لوله” است و هیچ نیروی خارجی به شفت اعمال نمی شود.
نکات نصب الکتروموتور عمودی
برای مشاهده محصولات متنوع مجموعه شیبا صنعت به آدرس وبسایت ما مراجعه بفرمایید.
گیربکس های صنعتی از مهمترین تجهیزات در صنعت هستند که برای انتقال توان مکانیکی از یک منبع تولید توان به یک مصرف کننده و همچنین برآورده ساختن گشتاور و سرعت دورانی مورد نیاز مصرف کننده به کار می رود. گیربکس در واقع یک واسطه منبع توان و مصرف کننده توان می باشد که بین منبع توان و مصرف کننده موجب ایجاد انعطاف پذیری می شود.و در بسیاری از موارد با انواع الکتروموتورها براساس توان و کاربردشان کوپل می شوند ، مجموعه شیبا صنعت انواع گیربکس های صنعتی با نسبت های مختلف را عرضه می کند که برای تهیه محصول مورد نظر خود از طریق راههای تماس شیبا صنعت می توانید با مجموعه در ارتباط باشید.
افزایش دما در گیربکس صنعتی یکی از مهمترین علائمی است که ناشی از تحمل فشار بالا ایجاد می شود. لذا لازم است تا علل افزایش دما، روش های مختلف کاهش آن و خنک کردن گیربکس شناخته شوند.
عوامل موثر در تعیین دمای گیربکس صنعتی
با بررسی موارد فوق و اعمال شرایط استاندارد تا حد مناسبی میتوان علت افزایش دما در گیربکس را تشخیص داد.
به عنوان مثال اگر روغن مصرفی از غلظت مناسب و کافی برخوردار نباشد، به راحتی می تواند باعث افزایش دما و آسیب های دیگر به سیستم شود.
نشتی روغن نیز با کاهش سطح روغن، میزان درگیری بین سطوح و سایش را افزایش داده و در نتیجه دمای گیربکس بالا می رود.
میزان رطوبت نسبی محیط نیز بر دمای سیستم تاثیرگذار است به طوری که هرچه رطوبت کمتر باشد، میزان افزایش دمای گیربکس بیشتر است.
روش های خنک کردن گیربکس صنعتی (کولینگ)
روش های موثر مختلفی برای خنک کردن و کاهش دمای گیربکس صنعتی وجود دارد که با توجه به نظر کارشناس فنی مربوطه، یک یا چند روش به کار گرفته می شود.
یکی از روش های رایج برای کنترل دما و افزایش انتقال حرارت استفاده از سینک حرارتی آلومینیومی است. جنس آلومینیوم به دلیل دارا بودن شاخص جذب حرارت بالا نسبت به نمونه های فولادی انتخاب مناسب تری است.
استفاده از فن نیز جزو روش های معمول خنک کردن گیربکس های صنعتی می باشد و حدودا 20 تا 30 درصد می تواند در این فرایند تاثیر داشته باشد.
در ادامه به تقسیم بندی کلی روش های خنک کردن گیربکس صنعتی پرداخته می شود:
در پایان تاکید می شود که دمای گیربکس مورد استفاده به طور منظم با ترمومتر کنترل شود و هرگونه تغییر ناگهانی در دمای اندازه گیری شده ثبت و گزارش شود.
در ادامه برای مشاهده انواع گیربکس های صنعتی می توانید از فروشگاه شیبا صنعت بازدید کنید.
در ابتدا لازم به توضیح است که گیربکس ها عملا چه کاری انجام می دهند و چرا در صنعت مورد استفاده فراوان قرار می گیرند.
گیربکس صنعتی ماشینی است برای انتقال توان مکانیکی از الکتروموتور که به عنوان منبع تولید نیرو است به مصرف کننده . الکتروموتورها معمولا دارای سرعت بالایی هستند و در بسیاری از موارد در صنعت و حتی ساختمان احتیاج به جابجایی با سرعت پایین است برای مثال که بتوان به راحتی این مطلب را درک کرد می توان از آسانسور و یا پله برقی و … نام برد . اینها مثال هایی از عملکرد گیربکس هستند که ما هر روزه با آنها روبرو هستیم و این موضوع نشان دهنده اهمیت گیربکس ها نه تنها در صنعت بلکه در زندگی روزمره همه ما است . درک این موضوع مهم است که گیربکس ها دارای کاربرد های مختلفی در صنایع غذایی ساختمانی خودروسازی صنایع نفت و پتروشیمی و… دارند. لازم به ذکر است که بدانیم گیربکس ها ماشینالاتی بسیار مهم جهت شکوفایی صنعت در کشور هستند و در دو نوع گیربکس های کاهنده و گیربکس های افزاینده موجود هستند اما در بیشتر صنایع از نوع کاهنده آن استفاده می شود و گیربکس های کاهنده در صنایع خاص و محدود مورده استفاده قرار می گیرند.
از مهمترین گیربکس های کاهنده که در صنعت و ساختمان کاربرد بسیاری دارد گیربکس حلزونی می باشد:
گیربکس حلزونی : (برای بازدید از صفحه اصلی این محصول کلیک کنید )
گیربکس های حلزونی یکی از پرمصرف ترین گیربکس ها هستند که در بسیاری از صنایع تولیدی و ساختمانی از این گیربکس ها استفاده می شود . گیربکس حلزونی تشکیل شده از پوسته و بدنه حلزونی شکل که البته در حال حاظر به شکل مکعبی ساخته می شوند . دلیل اصلی اینکه این گیربکس به نام گیربکس حلزونی شهرت یافته این است که ساختار بدنه این گیربکس شبیه حلزون بوده و تا الان هم همین نام مختص این دستگاه است . قسمت های درونی که تشکیل شده از دنده های برنجی و ماردون فولادی است برای انتقال نیرو و کاهش سرعت بسیار اهمیت بالایی دارند . جنس این دو قزعه و نوع آبکاری و طریقه سنگ زنی ماردون در کارخانه موارد ارزش و کیفیت گیربکس حساب می شوند . یکی از مواردی که می توان از گیربکس حلزونی مطرح کرد دارا بودن انواع سایز ها و مدل های مختلفی هستند . گیربکس حلزونی می تواند دور الکتروموتور را از نسبت 10 تا نسبت 100 کاهش دهند برای مثال اگر الکتروموتور ما دارای دور 1400 باشد گیربکس نسبت 1 به 100 می تواند دور الکتروموتور مارا به 14 دور در دقیقه کاهش دهد و علاوه بر این کاهش قدرت نهایی بیشتری به مصرف کننده اعمال نماید . برای مثال در صنایع مواد غذایی و نوار نقاله ها که برای انتقال مواد احتیاج به صرعت پایینی دارند از این موتور گیربکس ها استفاده می نمایند . این گیربکس ها به علت سایز کوچک و کاربرد بسیار دارای فروش بالایی می باشند . گیربکس حلزونی دارای یک ورودی و یک خروجی هستند این دو به صورت 90 درجه به هم هستند که قسمت ورودی را الکتروموتور و قسمت خروجی را مصرف کننده جایگزین می کند .
از انواع دیگر گیربکس میتوان گیربکس شافت مستقیم ، گیربکس قورباغه ای هم نام برد که در طالب بعدی به آن می پردازیم.
برای راهنمای انتخاب انواع گیربکس صنعتی می توانید به وبسایت شیبا صنعت مراجعه کنید و یا با مشاوران ما تماس بگیرید.